Thị trường nông sản thế giới ghi nhận sắc đỏ bao trùm toàn bộ nhóm hàng họ đậu trong các phiên giao dịch gần đây. Đóng cửa phiên trên sàn CBOT, giá đậu tương kỳ hạn tháng 11 giảm 0,7% xuống 471,8 USD/tấn; khô đậu tương kỳ hạn tháng 12 giảm 1,0% về mức 389,4 USD/tấn; trong khi dầu đậu tương kỳ hạn tháng 12 trượt dốc 1,3% xuống 1.485,5 USD/tấn. Xu hướng giảm giá được kích hoạt bởi sự kết hợp giữa rào cản thuế quan thương mại Mỹ - Trung chưa được tháo gỡ và hiệu ứng bán tháo lan tỏa từ thị trường ngô.
1. Thuế quan thương mại tiếp tục kìm hãm dòng chảy đậu tương Mỹ sang Trung Quốc
Một trong những lực cản lớn nhất đối với giá đậu tương hiện nay là việc thỏa thuận thương mại điều chỉnh giữa Mỹ và Trung Quốc (quy mô khoảng 30 tỷ USD mỗi bên) đã loại trừ mặt hàng đậu tương nguyên hạt ra khỏi danh mục được hạ thuế. Mức thuế bổ sung 10% vẫn được giữ nguyên, tạo ra khoảng cách chênh lệch giá bất lợi đáng kể cho đậu tương Mỹ so với nguồn cung từ Brazil.
Hàng rào thuế quan này khiến các nhà máy ép dầu tư nhân tại Trung Quốc hạn chế tối đa việc mua hàng từ Mỹ. Dù các doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc vẫn đóng vai trò điều tiết với 589.400 tấn đậu tương Mỹ được mua trong tuần kết thúc ngày 24/9 (trên tổng số 1,03 triệu tấn bán cho niên vụ 2026-2027), sức mua tổng thể của quốc gia nhập khẩu số một thế giới vẫn chưa tạo được cú hích đảo chiều cho thị trường.
2. Biên lợi nhuận ép dầu thu hẹp và áp lực bán tháo liên thị trường
Tại Trung Quốc, các tổ hợp công nghiệp chế biến ven biển vẫn duy trì công suất ép dầu ở mức rất cao, vượt 2,5 triệu tấn trong tuần qua. Tuy nhiên, sự dồi dào của nguồn cung khô đậu và dầu đậu thành phẩm lại đối mặt với sự chững lại của lực cầu hạ nguồn sau các đợt tích trữ trước kỳ nghỉ lễ dài ngày:
- Giá khô đậu tương giao ngay tại các vùng sản xuất chính của Trung Quốc giảm từ 10 đến 30 NDT/tấn.
- Giá dầu đậu tương nội địa giảm từ 60 đến 100 NDT/tấn, kéo biên lợi nhuận ép dầu (crush margin) xuống vùng thấp kỷ lục.
Bên cạnh đó, áp lực tâm lý từ thị trường ngô - sau khi Báo cáo Tồn kho Ngũ cốc của USDA ghi nhận tồn kho ngô Mỹ vọt lên 53,2 triệu tấn (+35%) - đã kích hoạt làn sóng bán tháo kỹ thuật trên diện rộng, làm lu mờ hoàn toàn tác động hỗ trợ từ việc tồn kho đậu tương Mỹ giảm 3,1% xuống 8,6 triệu tấn.
3. Triển vọng vụ mùa Nam Mỹ và cân đối cung cầu toàn cầu
Thị trường hiện đang hướng sự chú ý về Nam Mỹ khi Brazil và Argentina bắt đầu bước vào giai đoạn gieo trồng niên vụ 2026-2027. Dự báo thời tiết cho thấy mưa rào bắt đầu xuất hiện tại các bang Trung Tây Brazil như Mato Grosso, giúp cải thiện độ ẩm đất sau giai đoạn khô hạn cục bộ. Nếu tiến độ gieo cấy diễn ra suôn sẻ, sản lượng đậu tương kỷ lục của Brazil dự kiến tiếp tục gia tăng áp lực cạnh tranh trong nửa đầu năm tới.
4. Khuyến nghị và định hướng giao dịch từ SGC
Dưới góc nhìn phân tích thị trường hàng hóa phái sinh tại SGC, nhóm đậu tương đang trong giai đoạn dò đáy ngắn hạn khi các yếu tố cơ bản chịu áp lực kép từ chính sách thuế và tiến độ thu hoạch tại Bắc Bán Cầu. Các khuyến nghị trọng tâm dành cho nhà đầu tư:
- Thận trọng với các vị thế mua đuổi, ưu tiên quản trị vốn và đặt mức chặn lỗ (Stop-loss) nghiêm ngặt trước các ngưỡng hỗ trợ nhạy cảm.
- Các doanh nghiệp thức ăn chăn nuôi và chế biến dầu thực vật nên tận dụng các nhịp điều chỉnh sâu để chốt giá mua kỳ hạn cho các hợp đồng giao quý 1/2027.
- Theo dõi chặt chẽ diễn biến đàm phán chính sách thương mại Mỹ - Trung và tốc độ gieo trồng tại Nam Mỹ trong tháng 10.
